
Área de Conocimiento: Arqueología; Prehistoria - Tafonomía -Evolución Humana
Categoría: Investigadora Ordinaria
Grup de investigación:
Departamento: Historia e Historia del Arte
Contacto:
- Despacho:
- Correo electrónico: isabel.caceres@urv.cat
- Teléfono: 660 255 39 35
Doctora en Historia por la Universitat Rovira i Virgili (URV) en 2002. Desde 2003 soy investigadora en la URV, donde actualmente imparto clases de Prehistoria de la Península Ibérica en el grado de Historia y de Tafonomía y Zooarqueología en el Máster de Arqueología del Cuaternario y Evolución Humana.
Desde 2010 soy investigadora adscrita al Institut Català de Paleoecologia Humana i Evolució Social (IPHES-CERCA), donde soy Directora de Investigación desde enero de 2024. Desde 2021 coordino el Grupo de Investigación Consolidado y reconocido por la Generalitat de Catalunya: «Paleoecología del Plioceno y Pleistoceno y Dispersiones Humanas (PalHum)», con referencia 2021 SGR 01238.
Mi investigación se centra en el análisis tafonómico de macromamíferos de yacimientos del Pleistoceno inferior y medio. Estudio el impacto de las actividades antropogénicas y otros agentes tafonómicos, principalmente carnívoros, y los relacionados con el proceso de fosilización. Desde el punto de vista zooarqueológico, mi interés científico se centra en establecer las estrategias de subsistencia de los primeros humanos en Europa y África. En mi investigación, la experimentación es una herramienta básica que se aplica a los procesos de explotación de la fauna y otros agentes biológicos en entornos naturales.
Mi investigación se centra actualmente en la dinámica ocupacional del yacimiento de Galería (Sierra de Atapuerca), profundizando en las interacciones entre homínidos y carnívoros. Además, para comprender el entorno paleoecológico y el proceso de fosilización en el yacimiento, estoy implementando nuevas metodologías para el estudio de la diagénesis ósea.
Actualmente participo en dos proyectos competitivos españoles de generación de conocimiento (PID2024-156477NB-C31; PID2022-137070NB-I00). Uno de ellos se centra en los yacimientos de la Sierra de Atapuerca, mientras que el otro se centra en la evolución del Achelense y el Homo erectus en el este y el norte de África.
He participado activamente en trabajos de campo y proyectos de investigación en más de 20 yacimientos arqueopaleontológicos, tanto a nivel nacional como internacional. Entre ellos, destacaría mi participación, desde 1991, en los yacimientos de la Sierra de Atapuerca (Burgos, España), donde desde 2011 coordino los trabajos de excavación e investigación que se llevan a cabo en el yacimiento de la Galería (Pleistoceno medio). Dirigí el proyecto internacional de excavación en el yacimiento de la Cueva de Azokh (Cáucaso Menor) entre 2009 y 2011. Desde 2013, participo en los trabajos de campo e investigación que se llevan a cabo en los yacimientos pleistocénicos de Gona (Etiopía) y la Formación Ain Hanech y Tighennif (Argelia), centrando mi investigación en el estudio de las estrategias de subsistencia de los primeros homínidos en África.
He supervisado 5 tesis doctorales y 13 tesis de máster. He participado en 14 tribunales de tesis doctorales y 10 de tesis de màster. Desempeño un papel importante como revisora, tanto de proyectos competitivos como de artículos para revistas científicas. Soy miembro del Banco de Evaluadores de la AEI (EVALUA) y revisora remoto de proyectos para el Consejo Europeo de Investigación (ERC). Además, he realizado revisiones de proyectos para la Fundación Leakey. Por último, he revisado manuscritos científicos para 15 revistas indexadas diferentes.
He participado en más de 40 congresos y conferencias nacionales e internacionales, presentando 47 ponencias orales y 25 pósteres. Además, he organizado cuatro conferencias internacionales en el IPHES-CERCA y la URV, entre las que destacan la V Conferencia Internacional de Arqueología Experimental (2017) y el III Simposio de Arqueología Africana (2017).
Soy autora o coautora de 163 publicaciones científicas. De ellas, según Scopus, 96 son artículos en revistas indexadas (Nature, Science, Science Advances, PNAS, Journal of Human Evolution, Quaternary Science Review, Journal of Archaeological Science, etc.). Además, he escrito capítulos de libros, actas de congresos y otros artículos científicos en revistas no indexadas. He impartido conferencias, seminarios y participado en mesas redondas relacionadas con contenidos arqueológicos. También he colaborado en programas de televisión y radio como parte de mi labor de difusión del conocimiento. Mi índice h es de 35, con un total de 4897 citas.
INDICADORES DE INVESTIGACIÓN
Nº de Tesis Doctorals dirigides (últims 10 anys): 3
Total Publicacions: 92 (WoS Core); 95 (Scopus)
Total Citacions: 4303 (WoS Core); 4813 (Scopus)
Mitjana cites/document: 46.77 (WoS Core); 50.66 (Scopus)
Total Publicacions Q1: 53 (WoS Core); 79 (Scopus)
Total Publicacions Q1 (últims 10 anys): 35
Total Publicacions Q1 (últims 10 anys): 18 (WoS Core); 35 (Scopus)
Total Publicacions. D1: 32 (WoS Core); 52 (Scopus)
H index (WoS Core): 34; (Scopus): 35
MÉRITOS RELEVANTES
PUBLICACIONES (selección últimos 5 años)
- López-Parés, J., Cáceres, I. (2025). Human consumption of carnivorans during Prehistory. The case of the Iberian Peninsula. Quat. Sci. Rev., 352, 109205. https://doi.org/10.1016/J.QUASCIREV.2025.109205.
- del Valle H, Rodríguez-Navarro AB, Moclán A, García-Medrano P, Cáceres I. (2025). Bone diagenesis and stratigraphic implications from Pleistocene karst systems. Sci. Rep. 14;15(1):5496. https://www.nature.com/articles/s41598-025-88968-4
- Huguet, R., Rodríguez-Álvarez, X-P., Martinón-Torres, M. Vallverdú,J., (....), Cáceres,I. Rodríguez-Hidalgo, A., et al.. (2025). The Earliest Human Face of Western Europe" Nature. https://doi.org/10.1038/s41586-025-08681-0.
- Armaroli, E., Cheheb, R. C., Cipriani, A., Bernardini, S., van der Made, J., Cáceres, I., Sahnouni, M., Lugli, F. (2025). Stable Sr isotopes of fossil dental enamel reflect diet and digestive system differences among sympatric herbivores. Palaeogeogr., Palaeoclimat., Palaeoecology, 678, 113226. https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2025.113226.
- Mateo-Lomba, P., Ollé, A., Fernández-Marchena, J. L., Saladié, P., Marín, J., Chacón, M. G., Vallverdú, J., Cáceres, I. (2024). First identification of a Neanderthal bone spear point through an interdisciplinary analysis at Abric Romaní (NE Iberian Peninsula). Sci. Rep., 14(1), 1-14. https://doi.org/10.1038/s41598-024-67817-w.
- Cáceres, I., Chelli Cheheb, R., van der Made, J., Harichane, Z., Boulaghraief, K., Sahnouni, M. (2023). Assessing the subsistence strategies of the earliest North African inhabitants: evidence from the Early Pleistocene site of Ain Boucherit (Algeria). Archaeol. Anthropol. Sci. 15, 87. https://doi.org/10.1007/s12520-023-01783-8.
- Mateo-Lomba, P., Ollé, A., Cáceres, I. (2023). Experimental bone toolmaking: A proposal of technological analytical principles to knapped bones. Journal of Lithic Studies, 10(2). https://doi.org/10.2218/jls.7386.
- Núñez-Lahuerta, C., Galán, J., Cuenca-Bescós, G., García-Medrano, P., Cáceres, I., (2022). A bird assemblage across the MIS 9/8 boundary: The Middle Pleistocene of Galería (Atapuerca). Quaternary Science Reviews 293, 107708. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2022.107708
- Del Valle, H., Cáceres, I., Tornero, C. & Vergès, J.M. (2022) ATR-FTIR to distinguish Holocene fumier facies. A perspective from bone diagenesis at El Mirador cave (Sierra de Atapuerca, Spain), J. Archaeol. Sci. 141, https://doi.org/10.1016/j.jas.2022.105582
- Burguet-Coca, A., Del Valle, H., Expósito, I., Herrejón-Lagunilla, Á., Buitkute, E., Cabanes, D., Cáceres, I., Carrancho, Á., Villalaín, J.J., (2022). The Fumier Sequences of El Mirador: An Approach to Fire as a Sociocultural Practice and Taphonomic Agent, In: Allué, E., Martín, P., Vergès, J.M. (Eds.), Prehistoric Herders and Farmers. A Transdisciplinary Overview to the Archeological Record from El Mirador Cave. Springer, pp. 89-110. https://doi.org/10.1007/978-3-031-12278-1_5
- Vettese, D., Blasco, R., Cáceres, I., Gaudzinski-Windheuser, S., Moncel, M-H., Thun Hohenstein, U., Daujeard, C. (2020). Towards an understanding of hominin marrow extraction strategies: a proposal for a percussion mark terminology Archaeol. Anthropol. Sci. 12:48. https://doi.org/10.1007/s12520-019-00972-8.
- Semaw, S., Rogers, M.J., Simpson, S.W., Levin, N.E., Quade, J., Dunbar, N., Mcintosh, W.C., Cáceres, I., Stinchcomb, G.E., Holloway, R.L., Brown, F.H., Butler, R.F., Stout, D., Everett, M., (2020). Co-occurrence of Acheulian and Oldowan artifacts with Homo erectus cranial fossils from Gona, Afar, Ethiopia. Science Advances, 6. https://doi.org/10.1126/sciadv.aaw4694.
CONGRESOS (Selección últimos 5 años)
- Del Valle H, Rodríguez-Navarro AB, Moclán A, García-Medrano P, Cáceres I. Bone Diagenesis and Stratigraphy: Developing a Fossil-Bone Recontextualization Model in Pleistocene Karst Systems. 10th Bone Diagenesis Meeting (BD2025). Athens, Greece. 24/09/2025 - 26/09/2025.
- Del Valle, H., Rodríguez-Navarro, A.B., Macías, E., Álvarez-Lloret, P., Cáceres, I. Unravelling bone diagenesis: Effect of fluorine substitution under hydrothermal controlled conditions. 11th Granada-Münster Discussion Meeting. Granada, Spain. 27/11/2024-29/11/2024.
Del Valle, H., Díaz-Cortés, A., García-Medrano, P., Cáceres, I. Bone diagenesis in the Karstic Taphosystem from Middle Pleistocene Galería site (Sierra de Atapuerca, Spain). Taphos-9th International Meeting on Taphonomy and Fossilization. Alcalá de Henares, Madrid 05/06/2022 - 12/06/2022.
- Cáceres, I., Mateo-Lomba, P., Del Valle, H. Field Trip Guide to Sierra de Atapuerca sites (Burgos, Spain) Taphos - 9th International Meeting on Taphonomy and Fossilization. Alcalá de Henares, Madrid. 05/06/2022 - 12/06/2022.
- Mateo-Lomba, P., Cáceres, I., Ollé, A., Marín, J., Chacón, M. G., Vallverdú, J., Saladié, P. Bone fragments or Neanderthal bone tools? Interdisciplinary research on faunal assemblage from Abric Romaní (Capellades, Spain). 28th EAA Annual Meeting. Budapest, Hungary. 31/08/2022- 03/09/2022.
- Del Valle, H., Díaz-Cortés, A, López-Polín, L, Cáceres, I. Assessing the effects of two nanoparticle based consolidants through diagenetic parameters. 9th International Bone diagenesis Meeting. University of Évora (Portugal). 21/09/21-24/09/21.
PROYECTOS (últimos 5 años)
- 2023PFR-URV-01238. Paleoecología del Plioceno y el Pleistoceno y dispersines humanas. PI: I. Cáceres. Programa Foment de la Recerca (URV). 01/01/20232 - 31/12/2027.
- 2021SGR 01238. Paleoecology of Pliocene and Pleistocene and Human Dispersals (PalHum). PI: I. Cáceres. Agència de Gestió d'Ajuts Universitaris i de Recerca (AGAUR). 01/01/2022 - 31/12/2024.
- PID2024-156477NB-C31. "Eco-Social behaviour of the Sierra de Atapuerca Hominins during Quaternary, VII (CEHAC7)". PI: Dr M. Mosquera, Dr A. Ollé. Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades. 01/09/2025 -31/08/2028. Rch: Comprehensive study of subsistence, taphonomy, and forensic analysis through multidisciplinary approaches; High Resolution Microscopy; Experimental archaeology and archaeoethnography
- PID2022-137070NB-I00. Evolucion del Achelense y del Homo Erectus, 1,75-0,2 Ma, Investigaciones de Campo en Gona (Etiopia), Ain Boucherit-Ain Hanech y Tighennif (Argelia). PI: M. Sahnouni and S. Semaw. Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades. 01/09/2023 - 31/08/2026. Rch: Taphonomical analysis of faunal assemblages.
DIRECCIÓN TESIS DOCTORALES Y TESIS DE MÁSTER (selección últimos 10 años)
- Tesis Doctoral. Huesos tallados del Pleistoceno medio y superior en Europa. Estudio interdisciplinar de la cadenaoperativa en Galería y Gran Dolina-TD10.1 (Atapuerca), Castel di Guido (Lazio) y Abric Romaní (Barcelona). Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora), Ollé Cañellas, Andreu (Codirector); Doctoranda: Mateo Lomba, Paula. Universitat Rovira i Virgili. 2024.
- Tesis Doctoral. Les vertébrés fossiles des sites paléolithiques inférieurs : Pirro Nord 13 (Mode I, Italie) et Tighennif (Acheuléen, Algérie). Etude taphonomique et archéozoologique. Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora) Doctoranda: Chelli-Cheheb, Razika. Università degli studi di Ferrara. 2018.
- Tesis Doctoral. Tafonomía de mamíferos en la Puna de Atacama. El sitio Tulan-54 Norte de Chile. Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora) Doctorand: Santander Pizarro, Boris. Universitat Rovira i Virgili. 2017.
- Tesis de Màster: Estimación de temperaturas en restos óseos a través de espectroscopía ATR-FTIR". Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora). Estudiant: Belén Izard Arechabala. Universitat Rovira i Virgili, 2022.
- Tesis de Màster: Evaluación de la preservación de ADN en restos óseos forenses y arqueológicos a través de ATR-FTIR. Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora). Estudiant: Héctor del Valle Blanco. Universitat Rovira i Virgili, 2021.
- Tesis de Màster: Preliminary histotaphonomic results from Tapirus arvernensis from Camp dels Ninots, Caldes de Malavella (NE Spain). Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora). Estudiant: Federica Grandi. Universitat Rovira i Virgili, 2019.
- Tesis de Màster: Aproximación a la Diagénesis del hueso en contextos de fumier: La Cueva de El Mirador (Sierra de Atapuerca, Burgos).Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora), Carlos Tornero Dacasa (Co-director). Estudiant: Hector del Valle Blanco. Universitat Rovira i Virgili, 2018.
- Tesis de Màster: The exploitation of animal resources at Cornaleto, a middle Bronze Age site in the Vallo di Diano. Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora), Alessandro Guidi (Co-Director). Estudiant: Michelle Truffi. Universitat Rovira i Virgili, 2018.
- Tesis de Màster: Aproximación a la Tafonomía de los Macro-vertebrados de Camp dels Ninots (Caldes de Malavella, Girona). Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora). Estudiant: Franciscso García Muñoz. Universitat Rovira i Virgili, 2018.
- Tesis de Màster: Análisis de carcasas intervenidas por zorros en el proyecto experimental de Riofrío (Segovia, España). Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora). Estudiant: Said Puentes Guerrero. Universitat Rovira i Virgili, 2017.
- Tesis de Màster: Estudio de la gestión de los recursos animales, prácticas alimenticias y pastorales en el yacimiento protohistórico de El Turó de la Font de la Canya (Barcelona, España). Isabel Cáceres Cuello de Oro (Directora). Estudiant: Sergio Jiménez Manchón. Universitat Rovira i Virgili, 2016.